Shoirlar. Almaiy


Post Views:
233

ALMAIY (taxallusi; asl ismi Fazlulloh Mirjalol o‘g‘li) (1851/52–1894/95) – o‘zbek shoiri, tarjimon, arabshunos va xattot. Toshkentda tug‘ilgan. Toshkentdagi «Mo‘yi Muborak» va Buxorodagi madrasalarda tahsil ko‘rgan (1866–67). Turk, fors, arab tillarini va adabiyotini, falsafa, mantiq, huquq, musiqa, tib, xattotlik ilmini o‘rgangan. Toshkentga qaytgach, Shukurxon madrasasida mudarrislik qilgan. Erkin fikrlashi, ayrim ruhoniylar bilan ixtiloflari tufayli madrasadan ketishga majbur bo‘lgan. Umri muhtojlik va qashshoqlikda kechgan. Almaiy asarlari o‘sha davrda tuzilgan bayozlarda uchraydi. Ularda jamiyatdagi adolatsizlikka qarshi nafrat tuyg‘ulari ifodalangan, sevgi va vafo, sadoqat, yaxshilik va halollik kabi fazilatlar ulug‘langan («Hayot», «Etti», «Kelsangchi», «Yarashur» va b.). Shoir inson barkamolligi uning ilm-ma’rifatli bo‘lishida, undan o‘zgalarni ham bahramand qilishda deb bilgan. «Kalila va Dimna»ni forschadan o‘zbekchaga tarjima qilgan. Tarjimaning har bir hikoyati mundarijasiga mos fard, masnaviy, qit’a, ruboiylar yozib kiritgan va o‘zi nasta’liqda ko‘chirgan. Kitob Toshkentda nashr qilingan (1898, 1901, 1913). Arabcha «Sharhi Mullo» (1879–80)ga kirgan «Avzon ul-jumu’» («Vaznlar jam’i») manzumasi arab she’riyatida qofiya san’atini va ayrim grammatik qoidalarni o‘rganishda muhim qo‘llanma hisoblangan. Ba’zi arab mamlakatlarida ham undan darslik sifatida foydalanilgan. Kitobning Almaiy ko‘chirgan qo‘lyozmasi O‘zbekiston FA Sharqshunoslik institutida saqlanmoqda. Toshkentning Uchtepa tumanidagi ko‘cha, Beshyog‘och dahasidagi namuna ish maktabi Almaiy nomida bo‘lgan.

«Toshkent» ensiklopediyasi. 2009 yil  

Оставьте комментарий